Likhado: Milorad Popović | Romani sako vorta
Švajcarska si kerel važno them pale kado te džanči buti kher e demokratskiri mul e te mukhen kontragaskuno, kaj akava si Savezno vijeće prezentirdo prindžar le kaj regarde te phiravel ke nacističtari simbolura thaj te roya kazni male. Predložene thovi si the forbidden te upotrebe nacističtari oznake, including kukasti krst, thaj andre simbolura the gestures, čí inkalo ideologije thaj kher o viša mura thaj diskriminacija.
Del dikhla thaj aves te them kampnen sara einige europanija ratyasa kurkhalo antisemitizm, bući phendyalos thaj aktivnostura extremisthika drujenge. Švajcarske dujapesa phenel te korduneski raxi na kerel azon le than te del o sas katar savremeno manušipe, so vovas zor te pesel hino xoli thaj but manges te sikav pe jasno thaj o efekthivo sajenipe te publikno shaj o nacizmo. Maj pe predlog, sajenipe avavape pe manušura so peskeren but baj but maj sun pe naci simbolura pe publikno than, sa maj thaj pre digitalni platforma thaj audio-vidijo sadžipe.
Te o romani phuvra phuvra ande Napoli džunglav te aven, akava iniciativi si o bari povreda. Ando Dujo fela rat, Roma, via čhado le Jevrejenge thaj averforna phuvra, san e čhuvena lej vorta organizacia manušlašimoske pe nacistiko sistem. O istoričarura dikhnin te ande Porajmos – e plandimos ando roma – nasiniba von le tristo hino le Roma phuvra Napoli džunglav. Avka phengi phuvra, o prindžipe le roma nasvalipe polo, avišlena ande thudbinsko cultura le phuvra Napoli.
Dikhen, pharo patsuno pale nacističkes simbolura na džanel samo kano zakonsko pitanjako. O si civilizacisko aberdilo kaj so manusha na zhanel te aven butiàltaro te dikhel pale ideologijakurenca so dikhle ko rato naj masivno phandel, terorizmo thaj phuro thana te na bičhel vičel.
Predloženpe le lov te avol pe iznutipe te sikavipe, sikhape, o kultura thaj o media, pre so si den te kerel te sikavel e istorija kana na si phendavipe pe relativizacija e zločinengo e nacističengo. O shaj e döntipe pe phirelpe le lov te avol pe parlamenti e Švajcarski, no duma te iskam ke si e ćer saber o arakljipe thaj o iniciative so dikhel te kolipe normalizacija e ekstremističenge simbolikengo ando publichoro than.
Ando vakti kaj thanqe kerel samipe buti naj češće amaro mundo, thaj kheleske andi istorija, thaj čačevel nikhlo netrpelivost sas manjinatar, sadar institucionalno xoli hoj ando paši kotorari manušesko dostojanstvo, samipe thaj istoriko vast, hoj savo avera avri.
Lachipe ande vičhine na avol te kerel justi si but na samo ande le kodese. Le lashpanel si but ande shajipe, kultura le džanibenqe thaj røma te phenel sa but te na somnakhen kaj le nacizam, rasizam thaj diskriminacija na aves ande akana Ευρώπa.